Dit is het beknopt jaarverslag van de stiching spamvrij.nl zoals dat is opgesteld op 10 mei 2004.
Eind 2002 is spamvrij.nl begonnen als een eenmansinitiatief. Op een site met de naam Spamvrij.nl hield Rejo Zenger publiekelijk een pagina bij van welke Nederlandse bedrijven en instanties hij spam had ontvangen. De site leidde een redelijk kalm bestaan totdat Zenger en zijn provider plotseling bedreigingen met fysiek geweld ontvingen van een spammer die kennelijk op Zengers lijst stond. Geschrokken haalde de provider de site op 4 maart 2003 uit de lucht.
Naar aanleiding daarvan staken verschillende mensen de koppen bij elkaar om Zengers initiatief te beschermen en een meer solide basis te geven, zowel in inhoudelijke, juridische, technische als financiële zin. Sympathisanten gaven ruimhartig geld en tijd. Dat leidde op 8 april 2003 tot de officiële oprichting van de stichting Spamvrij.nl.
De site werd in diezelfde periode drastisch aangepast: van een handmatig bijgehouden lijst werd hij omgezet naar een database met een publieke interface, er werd een systeem opgezet voor het ontvangen van spammeldingen van derden, er kwamen uitgebreide informatieve pagina's op de site over de impact van spam op het e-mailverkeer in het algemeen plus zogeheten FAQs over de do's and don'ts van spam.
Spamvrij.nl drijft (nog) geheel op vrijwilligers: zij schreven de spam database en de interfaces, zij voerden de spam in, zij belden achter spammers aan, namen contact op met de ISPs van spammers, ontleedden de soms ingewikkelde camouflagetechnieken van spammers en deden al het werk.
Spamvrij.nl is van meet af aan door derden beschouwd als de autoriteit op spamgebied. De stichting werd meteen na haar formele oprichting benaderd door providers en bedrijven die hun anti-spambeleid wilden verbeteren of aanscherpen.
In het afgelopen jaar heeft om die reden overleg plaatsgevonden met tientallen instanties, waaronder behartigers van consumentenbelangen en digitale rechten (zoals Bits of Freedom en de HCC), brancheorganisaties van direct marketeers en van providers, alsmede volksvertegenwoordigers, het Ministerie van Economische Zaken en de OPTA. Daarnaast werd Spamvrij.nl buitengewoon vaak door de pers geraadpleegd. Er zijn periodes geweest dat Spamvrij.nl vrijwel dagelijks in de pers figureerde.
Half januari doneerde provider DDS naar aanleiding van haar tienjarige bestaan 5.000 euro, een welkome bijdrage naast een handvol donaties die voornamelijk door particulieren werden gedaan.
Spamvrij.nl is betrokken geweest bij de ontmaskering van het netwerk van Nederlands grootste spammer, Cyberangels. Het bedrijf fungeerde als spamhost voor derden en leverde niet alleen zogeheten 'bulletproof hosting' (machines waarvan de beheerders immuun zijn voor klachten van derden), maar faciliteerde ook in de verzending van spam via open proxies (machines van onschuldige derden die misbruikt worden om spam mee te verzenden).
Op basis van onder meer onderzoek van Zenger en Spamvrij.nl werd in de zomer
van 2003 in een artikel van de BBC duidelijk dat Martijn Bevelander (toentertijd
medebestuurslid van de provider Mega Provider) de grote man achter Cyberangels
was.
Mega Provider werd kort daarop geschorst door de NLIP, en Bevelander zelf kreeg
van de FTC een straf
opgelegd.
Een noviteit in spambestrijdersland was dat Spamvrij.nl in alle commotie het domein cyberangels.nl wist te bemachtigen nadat Bevelander het als een hete aardappel had gedumpt. De consequentie van die domeinnaam-overname was dat plotseling alle mail gericht aan @cyberangels.nl in handen van Spamvrij.nl kwam. Niet alleen kwam zo aanvullend bewijs voor Bevelanders betrokkenheid op tafel, ook gaven de er binnenkomende bounces en klachten een buitengewoon interessant doorkijkje in wat er zoal omgaat bij een spamhost.
In het begin van 2004 wezen verschillende onderzoeken uit dat meer dan 60% van het mondiale e-mailverkeer spam betreft - begin 2003 was dat nog rond 40%. De verwachting is dat nog dit jaar de grens van 70% zal worden bereikt. Daarnaast is er internationaal al langere tijd een verharding te zien in de wereld van de spam. Bedreigingen, aanvallen en inbraken vormen geen uitzondering meer.
Uit een onderzoek blijkt dat Nederland als bron van het wereldwijde volume aan spam met meer dan 2% het hoogst genoteerde Europese land is. En ja - in het jaar dat Spamvrij.nl bestaat hebben we een ook een stijging in de omvang en een verharding van Nederlandse spam gezien. Een paar partijen spammen zeer frequent en zeer hinderlijk, waarbij gebruik wordt gemaakt van open proxies om de identiteit van de verzender en de afkomst van de spam te verhullen. Doordat de verzenders niet vanaf hun eigen machines mailen, kunnen hun providers niet ingrijpen.
Dergelijke open proxies ontstaan soms uit nalatigheid van onschuldige derden (gebruikers die hun computer niet voldoende beschermen), maar worden steeds vaker eigenhandig door spammers geschapen doordat zij virussen rondsturen die besmette computers transformeren tot open proxy. Daarnaast worden de in deze spam geadverteerde websites steeds vaker in China en India gehost, waardoor het indienen van klachten praktisch onmogelijk is geworden.
Tevens is er een levendige handel in spam-CD's op gang gekomen. Spammers bieden CD's te koop aan met Nederlandse e-mailadressen (en spammen dan weer om die CD's te adverteren). Spamvrij.nl heeft een setje van dergelijke CDs bemachtigd en geanalyseerd. Onze herhaalde verzoeken aan het College Bescherming Persoonsgegevens om zich uit te spreken over de legaliteit van een dergelijke handel hebben vooralsnog tot niets geleid.
Niet alleen in de spams zelf is een verharding te zien, ook daar omheen worden steeds grovere middelen ingezet om ongestoord spam te kunen versturen. De vrijwilligers van Spamvrij.nl zijn meer dan eens bedreigd en vervalst.
Spamvrij.nl heeft rond de behandeling van de komende Nederlandse antispamwetgeving uitgebreid commentaar geleverd. Eén van onze voorstellen, namelijk om ook bedrijfsadressen tegen spam te beschermen, heeft de afgelopen week een meerderheid in de Tweede Kamer achter zich gekregen.
Het bestuur bestond vanaf 8 april 2003 tot 4 februari 2004 uit: Erik Hensema, Paul Posthumus, Karin Spaink en Rejo Zenger. Op 4 februari 2004 werd het bestuur uitgebreid met Jacco Kwakkel.